Biopsja cienkoigłowa (BAC)

Czym jest biopsja cienkoigłowa?

Biopsja cienkoigłowa (BAC) to bezpieczne, małoinwazyjne badanie diagnostyczne wykonywane pod kontrolą ultrasonografii (USG). Pozwala na pobranie materiału komórkowego z podejrzanej zmiany i ocenę jego charakteru w badaniu cytologicznym.

Badanie wykonuje się najczęściej w przypadku zmian zlokalizowanych w:

• tarczycy,
• węzłach chłonnych,
• śliniankach,
• tkankach miękkich,
• innych narządach powierzchownych oraz zmianach w obrębie powłok ciała.

Biopsja wykonywana jest na podstawie skierowania od lekarza.

Jak przebiega badanie?

Badanie trwa zazwyczaj od 10 do 20 minut i wykonywane jest ambulatoryjnie.

Podczas procedury lekarz:

• dezynfekuje skórę w miejscu planowanego wkłucia,
• pod kontrolą USG wprowadza cienką igłę do badanej zmiany,
• pobiera materiał komórkowy do badania cytologicznego,
• po zakończeniu zabezpiecza miejsce wkłucia opatrunkiem lub zaleca jego uciśnięcie przez około 5 minut.

Przez cały czas położenie igły jest monitorowane za pomocą aparatu USG, co pozwala na precyzyjne pobranie materiału i zwiększa bezpieczeństwo badania.

Czy badanie jest bolesne?

Biopsja cienkoigłowa jest zwykle dobrze tolerowana przez pacjentów. Odczucia są porównywalne do pobrania krwi lub wykonania zastrzyku.

Znieczulenie miejscowe stosowane jest jedynie w wybranych przypadkach, ponieważ jego podanie często powoduje podobny dyskomfort jak samo wykonanie biopsji.

Jaki jest cel badania?

Pobrany materiał trafia do pracowni patomorfologii, gdzie jest oceniany pod mikroskopem przez lekarza patomorfologa.

Wynik badania pomaga:

• określić charakter wykrytej zmiany,
• odróżnić zmiany łagodne od wymagających dalszej diagnostyki,
• zaplanować najbardziej odpowiednie leczenie lub obserwację.

W przypadku niektórych zmian torbielowatych opróżnienie ich zawartości podczas biopsji może dodatkowo przynieść czasową, a niekiedy trwałą poprawę.

Czy istnieją inne metody diagnostyczne?

Alternatywą dla biopsji cienkoigłowej są:

• biopsja gruboigłowa, podczas której pobierany jest fragment tkanki,
• biopsja chirurgiczna,
• operacyjne usunięcie całej zmiany lub narządu.

Choć metody te dostarczają większej ilości materiału do badania, są również bardziej inwazyjne. W wielu przypadkach biopsja cienkoigłowa pozwala uzyskać wystarczające informacje do postawienia rozpoznania i zaplanowania dalszego postępowania.

Czy biopsja cienkoigłowa jest bezpieczna?

Biopsja cienkoigłowa należy do najbezpieczniejszych procedur diagnostycznych wykonywanych pod kontrolą USG. Powikłania występują rzadko, a większość pacjentów może wrócić do codziennych aktywności bezpośrednio po badaniu.

Po biopsji może wystąpić:

• niewielki punktowy ślad po wkłuciu,
• drobny siniak lub krwiak,
• niewielka bolesność w miejscu biopsji utrzymująca się przez krótki czas.

Bardzo rzadko dochodzi do:

• większego krwawienia,
• zakażenia miejsca wkłucia,
• przypadkowego uszkodzenia sąsiednich struktur,
• reakcji alergicznej na środek dezynfekcyjny.

Większość ewentualnych powikłań ma łagodny charakter i ustępuje samoistnie lub wymaga jedynie leczenia zachowawczego.

Wynik badania

Materiał pobrany podczas biopsji jest przekazywany do badania cytologicznego. Na podstawie uzyskanego wyniku lekarz prowadzący podejmuje decyzję o dalszym postępowaniu – obserwacji, rozszerzeniu diagnostyki lub wdrożeniu odpowiedniego leczenia.

Rokowanie zależy od rodzaju rozpoznanego schorzenia oraz możliwości jego leczenia.